ارزیابی و تشخیص اوتیسم در کرج | کلینیک تخصصی گفتار توان‌گستر 🧠📍

چرا «تشخیص دقیق» اوتیسم مهم است؟

تشخیص به‌موقع بر اساس معیارهای DSM-5-TR و ICD-11 مسیر درمان، آموزش والدین و برنامه‌ریزی مدرسه را تعیین می‌کند. طبق راهنمایی‌های معتبر، تشخیص نیازمند شواهد پایدار در تعامل اجتماعی/ارتباط و الگوهای تکراری/محدود رفتاری است؛ هم‌زمان باید شدت (سطح ۱ تا ۳) و نیاز به حمایت مشخص شود. American Psychiatric Association+2IRIS+2

---

چه زمانی برای ارزیابی اقدام کنیم؟

• غربالگری روتین در ۱۸ و ۲۴ ماهگی با ابزارهای استاندارد (مانند M-CHAT-R/F).

• هر زمان که والد/مربی نسبت به زبان، ارتباط چشمی، بازی تعاملی، پاسخ به نام یا رفتارهای یکنواخت نگران شد—even اگر غربالگری قبلی «طبیعی» بوده باشد. American Academy of Pediatrics+2M-CHAT™+2

نکته: «منتظر می‌مانیم، شاید درست شد» رویکرد توصیه‌شده نیست؛ غربالگری مثبت یا نگرانی بالینی باید به ارزیابی جامع منتهی شود. American Academy of Pediatrics

---

پروتکل ارزیابی در کلینیک گفتار توان‌گستر کرج (گوهردشت، بلوار انقلاب)

۱) پذیرش و اخذ تاریخچهٔ رشدی

• مصاحبه ساختاریافته با والدین (بارداری و تولد، مهارت‌های رشدی، رفتار، سابقهٔ خانوادگی).

• دریافت گزارش مربی/مهد و نمونه ویدئویی رفتار کودک در خانه/بازی.

۲) غربالگری تخصصی

• M-CHAT-R/F (۱۶–۳۰ ماه) و در صورت نیاز ابزارهای تکمیلی مانند STAT برای شیرخوار/خردسال. M-CHAT™+1

۳) ارزیابی تشخیصی چندبعدی

• مشاهدهٔ بالینی ساختاریافته (در صورت نیاز ADOS-2)، مصاحبهٔ تشخیصی والدین (ADI-R) و مقیاس‌های رتبه‌بندی:

  • CARS-2، SRS-2 برای شدت ویژگی‌های اوتیسم،

  • Vineland-3 برای «رفتارهای سازشی/خودیار».
    این ابزارها طبق مسیرهای توصیه‌شدهٔ بین‌المللی در کنار قضاوت بالینی به کار می‌روند. National Autistic Society

۴) سنجش‌های همبود و افتراقی

• ارزیابی زبان/گفتار، شناختی–تحولی، حسی–حرکتی، توجه/بیش‌فعالی (ADHD) و مشکلات خواب/تغذیه/اضطراب که بر تشخیص و برنامهٔ درمان اثر می‌گذارند. راهنماهای NICE و AAP بر توجه به افتراق‌ها و اختلالات همبود تأکید دارند. NICE+1

۵) پایش پزشکی و ژنتیک (در صورت اندیکاسیون)

• بر اساس توصیه‌ها، کروموزومال میکرواری (CMA) و Fragile X ممکن است با هدفِ تبیین زیستی/مشاوره ژنتیک پیشنهاد شوند؛ انگیزهٔ اصلی «برنامه‌ریزی درمانی و پیش‌آگهی» است. تصمیم‌گیری شخصی‌سازی می‌شود. AAFP+2Pediatrics Publications+2

۶) جمع‌بندی و بازخورد به خانواده

• گزارش مکتوب شامل: تشخیص (DSM-5-TR/ICD-11)، شدت/سطح حمایت، نقاط قوت، چالش‌ها، نقشهٔ مداخلهٔ فردمحور (گفتاردرمانی، آموزش والدین، مداخلات رفتاری، همکاری با مدرسه) و زمان‌بندی بازبینی.

---

مسیر استاندارد تشخیص (الگوریتم کوتاه)

1. نگرانی والد/مربی یا غربالگری مثبت →

2. غربالگری تخصصی (M-CHAT-R/F؛ STAT برای سنین پایین‌تر) →

3. ارزیابی جامع چندرشته‌ای (مشاهده ساختاریافته + مصاحبه والد + مقیاس‌ها) →

4. رد/تأیید تشخیص بر مبنای DSM-5-TR / ICD-11 →

5. در صورت لزوم بررسی ژنتیک پایه (CMA ± Fragile X) →

6. طرح درمان/پیگیری و آموزش والدین. American Psychiatric Association+2IRIS+2

---

تفاوت «غربالگری» و «تشخیص»

• غربالگری: کوتاه، احتمال خطر را می‌سنجد (مثلاً M-CHAT-R/F).

• تشخیص: ارزیابی عمیق با مشاهدهٔ ساختاریافته، مصاحبه و سنجش‌های چندمحوره بر مبنای DSM-5-TR/ICD-11 و تیم متخصص. M-CHAT™+1

---

چرا گفتار توان‌گستر؟

• تیم چندتخصصی (گفتاردرمانی کودک، روان‌شناسی رشد، ارزیاب اختلالات یادگیری) با مسیر تشخیصی مبتنی بر شواهد و گزارش قابل استناد مدارس/متخصصان.

• تجربه بیش از 30 سال در توان‌بخشی کودک (اوتیسم، تاخیر گفتار، آپراکسی گفتار، اختلالات یادگیری).

• آدرس: کرج، گوهردشت، بلوار انقلاب | تماس/واتساپ: ۰۹۱۲۱۶۲۳۴۶۳.

---

پرسش‌های پرتکرار (FAQ)

۱) آیا غربالگری در ۱۸ و ۲۴ ماه ضروری است؟
بله؛ انجمن اطفال آمریکا غربالگری اوتیسم در ۱۸ و ۲۴ ماه به‌همراه پایش رشدی مداوم را توصیه می‌کند. American Academy of Pediatrics+1

۲) آیا M-CHAT-R/F به‌تنهایی تشخیص می‌دهد؟
خیر؛ ابزار غربالگری است. نتیجهٔ مثبت باید به ارزیابی جامع منتهی شود. M-CHAT™

۳) نقش ADOS-2 و ADI-R چیست؟
در کنار مشاهدهٔ بالینی و مصاحبهٔ والد، کمک می‌کنند تصویر دقیقی از الگوهای ارتباطی–رفتاری بدست آید؛ تشخیص همیشه بالینی و چندمنبعی است. National Autistic Society

۴) آیا نیاز به آزمایش ژنتیک هست؟
در بسیاری از کودکان، CMA ± Fragile X برای مشاورهٔ ژنتیک و پیش‌آگهی توصیه می‌شود؛ تصمیم نهایی پس از معاینه و تاریخچهٔ دقیق اتخاذ می‌شود. AAFP+1

۵) تشخیص «آسپرگر» هنوز به‌کار می‌رود؟
در DSM-5/DSM-5-TR، Asperger زیر چتر ASD (سطح ۱) قرار گرفته و عنوان مستقل نیست. Health